Croeso i flog Popeth yn Gymraeg, ychwanega dy sylwadau...

27ain o Fai 2005

Cinio yn nhafarn y Fox, Croesoswallt heddiw. Wn i ddim a oedd gan Rhys Cain "local" pan oedd o'n byw 'ma, ond mae'r dafarn hon yn ddigon hen iddo fod wedi yfed yma. Yn addas ddigon, roedd 'na gerdd yn cael ei darllen ar y radio pan ddaethon ni mewn; cychwynnodd hefo'r llinell anfarwol "shag and brag if you will". Roedd hyn yn amlwg yn rhyw fath o thema ar gyfer y diwrnod, achos yna clywais Jeremy Vine yn dweud "is it posible that your penis is so large that there's not enough blood in your body to make it hard?" Wir yr, ar fy marw! A hynny yn ei lais blin jest-atebwch-y-cwestiwn, Brif Weinidog. Roedd yn ddigon i roi dyn off ei sosej.

Nid y rhaglen radio oedd yr unig brofiad od i ni gael yn "’Syswallt" - wrth gerdded o gwmpas, dyma ddechra dod i'r casgliad fod y dref yn llawn pobl od…

1. Dyn â barf gafr wen, yn cerdded heibio gan ddweud "ah!" yn uchel bob yn ail gam, druan ag o.

2. - ‘Are you going back to your van?’
- ‘Sori?’
- ‘I saw you earlier.’
- ‘Dwi'm yn meddwl’
- ‘Can I ask you one question then?’
- ‘Iawn.’
- ‘You know presenters, when they're filming, do they put on a false personality, or is that how they really are?’

3. ‘What's there to film here then? You should go to the well. It dates back to 1963 you know, and all the people of the town used to go there to wash the bacteria off their hands.’

Tipyn mwy difyr oedd y Cymro ddes i ar ei draws yng nghanolfan groeso Croesoswallt. Mae'r dref yn rhan o Loegr ers 1536, ond parhaodd gwasanaethau Cymraeg yn eglwys y plwy tan 1814, ac mae "’Syswallt" dal yn dre farchnad i lawer o ffermwyr o gwmwd Cynllaith dros y ffin. Mae llawer o feirdd wedi byw yn y dre neu ganu mawl iddi, gan gynnwys Rhys Cain wrth gwrs.

Roedd William Morgan, cyfieithydd y Beibl yn ficar Croesoswallt rhwng 1599-1602 ac felly'n gymydog i Rhys. ‘Sgwennodd gywydd ar ei ran i ddiolch am anrheg o wyddau gan ficar Abergele - ond roedd y gwyddau mor ffyrnig, meddai Rhys Cain yn gellweirus, mi oedden nhw wedi lladd y dofednod oedd ganddo yn barod, a'i filgi hefyd!

"Dyna afrad ar adar,
dyna bla gwyllt dan blu gwâr!"


Roedd gan Rhys Cain dŷ ar stryd Wylyw (wedi'i rentio iddo gan weddw ei gyn-athro barddol Wiliam Llŷn oedd hefyd yn byw yng Nghroesoswallt) - y rhent oedd ugain swllt y flwyddyn a rhosyn coch... Nid yw'n hysbys bellach lle yn union oedd y tŷ; byddai'n braf meddwl ei fod o yng nghyffiniau'r dafarn ar y stryd sydd wedi'i enwi ar ôl bardd mwy diweddar o'r dre, y Wilfred Owen. Ond trwy gyd-ddigwyddiad arall, ar yr un stryd mae'na decawê Bangladeshi o'r enw Red Rose...

2 Sylwadau:

Am 5:29 PM, dywedodd Blogger Nic Dafis ...

Mae chwaeth tebyg 'da ni mewn tafarnau: y Fox yw un o'm hoff dafarnau yng Nghroesoswallt, dre ro'n i'n arfer nabod yn dda.

Jyst i roi gwybod, os nag wyt ti wedi gweld, mae trafodaetrh difyr ar y rhaglen draw ar maes-e (rhyw 40 o sylwadau yna), ac ar sawl blog arall.

 
Am 7:08 PM, dywedodd Blogger Ifor ap Glyn ...

Diolch Nic, do, dwi wedi bod yn dilyn y drafodaeth ac yn falch fod y gyfres yn ennyn ymateb.

 

Post a Comment

<< Hafan